سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه دامغان

کریمزایی, جلیل احمد, بیابانگرد, حبیب, باقری, ساسان. (1399). سنگ شناسی و زمین شیمی بخش گابرویی افیولیت دشت سمسور، جنوب شرق ایران. مجله زمین شیمی ایران, 28(1), 95-110. doi: 10.29252/ijcm.28.1.95
جلیل احمد کریمزایی; حبیب بیابانگرد; ساسان باقری. "سنگ شناسی و زمین شیمی بخش گابرویی افیولیت دشت سمسور، جنوب شرق ایران". مجله زمین شیمی ایران, 28, 1, 1399, 95-110. doi: 10.29252/ijcm.28.1.95
کریمزایی, جلیل احمد, بیابانگرد, حبیب, باقری, ساسان. (1399). 'سنگ شناسی و زمین شیمی بخش گابرویی افیولیت دشت سمسور، جنوب شرق ایران', مجله زمین شیمی ایران, 28(1), pp. 95-110. doi: 10.29252/ijcm.28.1.95
کریمزایی, جلیل احمد, بیابانگرد, حبیب, باقری, ساسان. سنگ شناسی و زمین شیمی بخش گابرویی افیولیت دشت سمسور، جنوب شرق ایران. مجله زمین شیمی ایران, 1399; 28(1): 95-110. doi: 10.29252/ijcm.28.1.95

سنگ شناسی و زمین شیمی بخش گابرویی افیولیت دشت سمسور، جنوب شرق ایران

مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران
مقاله 7، دوره 28، شماره 1 - شماره پیاپی 77، فروردین 1399، صفحه 95-110    اصل مقاله (5.26 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/ijcm.28.1.95
نویسندگان
جلیل احمد کریمزایی؛ حبیب بیابانگرد* ؛ ساسان باقری
دانشگاه سیستان و بلوچستان
چکیده
افیولیت سمسور، در استان سیستان و بلوچستان و 210 کیلومتری جنوب غربی شهر زاهدان واقع است. از نظر تقسیمات ساختاری و رسوبی ایران، این افیولیت در کنار گسل نصرت­آباد - کارواندر و جزو پهنه زمین درز سیستان است. عمده واحدهای سنگی این افیولیت را واحدهای فرامافیک، واحدهای گابرویی (لایه­ای و توده­ای) و واحدهای دُلریتی تشکیل می­دهند. در بررسی­های میکروسکوپی، ترکیب سنگ­شناسی واحدهای مورد بررسی در این افیولیت شامل لرزولیت، گابرو، اولیوین گابرو و دیاباز است که دارای بافت­های دانه­ای، شبکه­ای، انباشتی، پورفیری و پوست ماری سنگ­ها هستند. در نمودارهای زمین شیمیایی رده‌بندی، در گستره سنگ‌های گابرو و گابروی پیکریتی قرار دارند. استفاده از نمودارهای تفکیک محیط زمین­ساختی ماگمایی نشان می­دهد که ماگمای سازنده سنگ­های آذرین این افیولیت از ماگماهای نوع مُورب پشته­های میان اقیانوسی است. بررسی مقدار عناصر خاکی نادر بهنجار شده نسبت به کندریت و مُورب نشان می­دهند که مقادیر عناصر خاکی نادر سبک (LREE) نسبت به عناصر خاکی نادر سنگین (HRRE) غنی­شدگی دارند و نسبت به بازالت­های پشته­های میان اقیانوسی مورب غنی­شده (E-MORB)  و مورب عادی
(N-MORB) غنی­تر هستند و نزدیکی بیشتری به E-MORB نشان می­دهند. بررسی توالی­های بلورهای انباشتی در بخش گابروهای لایه­ای نشان دهنده ترتیب تبلور اولیوین، پلاژیوکلاز و کلینوپیروکسن است که شباهت بسیاری به تبلور جدایشی ماگماهای تولئیتی پشته­های میان اقیانوسی دارد.    
کلیدواژه‌ها
گابروی انباشتی؛ کورین؛ دشت سمسور؛ پهنه زمین درز سیستان؛ افیولیت
مراجع
  1. [1] White A.J. R., "The subduction initiation rule: a key for linking ophiolite, intra-oceanic fore arcs, and subduction initiation", Contributions of Mineralogy and Petrology, 4 (2013), 1031-1045.
  2. [1] White A.J. R., "The subduction initiation rule: a key for linking ophiolite, intra-oceanic fore arcs, and subduction initiation", Contributions of Mineralogy and Petrology, 4 (2013), 1031-1045.
  3. [2] Moore E.M., "Origin and emplacement of ophiolites", Journal of Geology, 83(1995), 735-760.
  4. [2] Moore E.M., "Origin and emplacement of ophiolites", Journal of Geology, 83(1995), 735-760.
  5. [3] Coleman R. G., "Ophiolites, Ancient oceanic lithosphere?", Springer Verlag, Berlin, (1977), 299. [DOI:10.1007/978-3-642-66673-5]
  6. [3] Coleman R. G., "Ophiolites, Ancient oceanic lithosphere?", Springer Verlag, Berlin, (1977), 299. [DOI:10.1007/978-3-642-66673-5]
  7. [4] Steinmann G., "Die ophiolite hischen zone in den Mediterranen kettengebirgen", 14th International Geological Congress, 2(1927), 637-668.
  8. [4] Steinmann G., "Die ophiolite hischen zone in den Mediterranen kettengebirgen", 14th International Geological Congress, 2(1927), 637-668.
  9. [5] Wilson M., "Igneous perogenesis, A Global Tectonic Approach", Chapman and Hall, (1989)466p.
  10. [5] Wilson M., "Igneous perogenesis, A Global Tectonic Approach", Chapman and Hall, (1989)466p.
  11. [6] Winter J., "An introduction to igneous and metamorphic petrology", Pearson Prentice Hall, (2010), 702.
  12. [6] Winter J., "An introduction to igneous and metamorphic petrology", Pearson Prentice Hall, (2010), 702.
  13. [7] Dilek Y., Furnes H., "Ophiolite genesis and global tectonics: geochemical and tectonic fingerprinting of ancient oceanic lithosphere", Geological Society of America Bulletin, 123(2011), 387-411. [DOI:10.1130/B30446.1]
  14. [7] Dilek Y., Furnes H., "Ophiolite genesis and global tectonics: geochemical and tectonic fingerprinting of ancient oceanic lithosphere", Geological Society of America Bulletin, 123(2011), 387-411. [DOI:10.1130/B30446.1]
  15. [8] Manatschal G., Müntener O., "A type sequence across an ancient magmapoor ocean-continent transition: The example of the western Alpine Tethys ophiolites", Tectonophysics, 473(2009), 4-19. [DOI:10.1016/j.tecto.2008.07.021]
  16. [8] Manatschal G., Müntener O., "A type sequence across an ancient magmapoor ocean-continent transition: The example of the western Alpine Tethys ophiolites", Tectonophysics, 473(2009), 4-19. [DOI:10.1016/j.tecto.2008.07.021]
  17. [9] Dilek Y., Furnes H., "Ophiolites and their origins", Elements, 10(2014), 93-100. [DOI:10.2113/gselements.10.2.93]
  18. [9] Dilek Y., Furnes H., "Ophiolites and their origins", Elements, 10(2014), 93-100. [DOI:10.2113/gselements.10.2.93]
  19. [10] Nicolas A., Budahn F., "Rooting of the sheeted dike complex in the Oman Ophiolite", Petrology and Structural Geology, 5(1993), 39-54. [DOI:10.1007/978-94-011-3358-6_4]
  20. [10] Nicolas A., Budahn F., "Rooting of the sheeted dike complex in the Oman Ophiolite", Petrology and Structural Geology, 5(1993), 39-54. [DOI:10.1007/978-94-011-3358-6_4]
  21. [11] Nicolas A., "Structures in ophiolite and dynamics of oceanic lithosphere", 1st edition, Kluwer Academic Publishers Dordrecht, 23(1989) 418-516.
  22. [11] Nicolas A., "Structures in ophiolite and dynamics of oceanic lithosphere", 1st edition, Kluwer Academic Publishers Dordrecht, 23(1989) 418-516.
  23. [12] Dilek Y., "Ophiolite concept and its evolution. In: Dilek, Y., Newcomb, S. (Eds.), Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought", Geological Society of American, Special Paper, 373(2003), 1-16. [DOI:10.1130/0-8137-2373-6.1]
  24. [12] Dilek Y., "Ophiolite concept and its evolution. In: Dilek, Y., Newcomb, S. (Eds.), Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought", Geological Society of American, Special Paper, 373(2003), 1-16. [DOI:10.1130/0-8137-2373-6.1]
  25. [13] Arvin M., Robinson P.T., "The petrogenesis and tectonic setting of lavas from the Baft ophiolitic mélange, Southwest of Kerman, Iran", Canadain journal of Earth Sciences, 31(1994), 824-834. [DOI:10.1139/e94-076]
  26. [13] Arvin M., Robinson P.T., "The petrogenesis and tectonic setting of lavas from the Baft ophiolitic mélange, Southwest of Kerman, Iran", Canadain journal of Earth Sciences, 31(1994), 824-834. [DOI:10.1139/e94-076]
  27. [14] Stöcklin J., "Structural correlation of the Alpine range between Iran and Central Asia", Memoire Hors-Serie No.8, de la Societe Geologique de la France, 8(1977)333-353.
  28. [14] Stöcklin J., "Structural correlation of the Alpine range between Iran and Central Asia", Memoire Hors-Serie No.8, de la Societe Geologique de la France, 8(1977)333-353.
  29. [15] Takin M., "Iranian geology and continental drift in Middle east", G.S.I., Note N 81.Tectonophysics, 123(1972), 241-315.
  30. [15] Takin M., "Iranian geology and continental drift in Middle east", G.S.I., Note N 81.Tectonophysics, 123(1972), 241-315.
  31. [16] Stocklin J., "Possible ancient continental margins in Iran", In: Burke, C.A., Drake, C.L. (Eds.), The geology of continental margins Springer. NewYork, 16(1974), 873-887. [DOI:10.1007/978-3-662-01141-6_64]
  32. [16] Stocklin J., "Possible ancient continental margins in Iran", In: Burke, C.A., Drake, C.L. (Eds.), The geology of continental margins Springer. NewYork, 16(1974), 873-887. [DOI:10.1007/978-3-662-01141-6_64]
  33. [17] McCall G.J.H., "The geotectonic history of the Makran and adjacent areas of southern Iran", Journal of Asian Earth Sciences, 15(1997), 517-531. [DOI:10.1016/S0743-9547(97)00032-9]
  34. [17] McCall G.J.H., "The geotectonic history of the Makran and adjacent areas of southern Iran", Journal of Asian Earth Sciences, 15(1997), 517-531. [DOI:10.1016/S0743-9547(97)00032-9]
  35. [18] Alavi M., "Sedimentary and structural characteristics of the Paleo -Tethys remnants in northe astern Iran", Geological Society of American Bulletin, 103(1991),983-992.

    https://doi.org/10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2 [DOI:10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2]
  36. [18] Alavi M., "Sedimentary and structural characteristics of the Paleo -Tethys remnants in northe astern Iran", Geological Society of American Bulletin, 103(1991),983-992.

    https://doi.org/10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2 [DOI:10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2]
  37. https://doi.org/10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2

    https://doi.org/10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2 [DOI:10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2]
  38. https://doi.org/10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2

    https://doi.org/10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2 [DOI:10.1130/0016-7606(1991)1032.3.CO;2]
  39. [19] Knipper A., Ricou L.E., Dercourt J., "Ophiolite indicators of the geodynamic evoloution tethyan Ocean", Tectonophysics, 123(1986)213-240. [DOI:10.1016/0040-1951(86)90198-8]
  40. [19] Knipper A., Ricou L.E., Dercourt J., "Ophiolite indicators of the geodynamic evoloution tethyan Ocean", Tectonophysics, 123(1986)213-240. [DOI:10.1016/0040-1951(86)90198-8]
  41. [20] Sahandi M. R., Mohajjel M., Eghlimi B., Nezhad J., "1/100000 geological map of Hasanabad-e-Kurin", Geological Survey of Iran, (1978).
  42. [20] Sahandi M. R., Mohajjel M., Eghlimi B., Nezhad J., "1/100000 geological map of Hasanabad-e-Kurin", Geological Survey of Iran, (1978).
  43. [21] Carr M., "Program Igpet", Terra Softa, Somerset, New Jersey, U.S.A, (1995).
  44. [21] Carr M., "Program Igpet", Terra Softa, Somerset, New Jersey, U.S.A, (1995).
  45. [22] Janousek V., Geist D. J., White C. M., "A quickbasic program for petrochemical re-calculation of whole-rock major element analyses on IBMPC", Journal of the Czech Geological Society, 46(2001),9-13.
  46. [22] Janousek V., Geist D. J., White C. M., "A quickbasic program for petrochemical re-calculation of whole-rock major element analyses on IBMPC", Journal of the Czech Geological Society, 46(2001),9-13.
  47. [23] Ghodsi R., Boomari M., Bagheri S., "Geochemistry zircon U-Pb age and tectonic constraints on the Bazman granitoid complex, Southeast Iran", Turkish Journal of Earh Sciences, 25(2016), 311-340. [DOI:10.3906/yer-1509-3]
  48. [23] Ghodsi R., Boomari M., Bagheri S., "Geochemistry zircon U-Pb age and tectonic constraints on the Bazman granitoid complex, Southeast Iran", Turkish Journal of Earh Sciences, 25(2016), 311-340. [DOI:10.3906/yer-1509-3]
  49. [24] Cox K. G., Bell J.D., Pankhurts R. J., "The interpretation of igneous rocks", George Allen and Unwin,(1979), 450p. [DOI:10.1007/978-94-017-3373-1]
  50. [24] Cox K. G., Bell J.D., Pankhurts R. J., "The interpretation of igneous rocks", George Allen and Unwin,(1979), 450p. [DOI:10.1007/978-94-017-3373-1]
  51. [25] Le Bas M.J., Le Maiter R.W., "Streckeisen A, and Zanetti, B, A chemical classification of volcanic rocks based on the total alkali- silica diagram", Journal of Petrology, 27(1986), 745-750. [DOI:10.1093/petrology/27.3.745]
  52. [25] Le Bas M.J., Le Maiter R.W., "Streckeisen A, and Zanetti, B, A chemical classification of volcanic rocks based on the total alkali- silica diagram", Journal of Petrology, 27(1986), 745-750. [DOI:10.1093/petrology/27.3.745]
  53. [26] Irvine T.N., Baragar W.R.A., "A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks", Canadian Journal of Earth Science, 8(1971), 523-548. [DOI:10.1139/e71-055]
  54. [26] Irvine T.N., Baragar W.R.A., "A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks", Canadian Journal of Earth Science, 8(1971), 523-548. [DOI:10.1139/e71-055]
  55. [27] Medvedive A.Y., Mukhamedov A.l., Kirda N.P., "Geochemistry of Permo-Triassic volcanic rocks of West Siberia", Russian Geophysics, 44(2003), 86-100.
  56. [27] Medvedive A.Y., Mukhamedov A.l., Kirda N.P., "Geochemistry of Permo-Triassic volcanic rocks of West Siberia", Russian Geophysics, 44(2003), 86-100.
  57. [28] Wilson M., "Igneous petrogenesis", Springer Verlag, London, (2007), 466pp.
  58. [28] Wilson M., "Igneous petrogenesis", Springer Verlag, London, (2007), 466pp.
  59. [29] Pearce J. A., Gorman B.E., Birkett T.C., "The reiationship between major element geochemistry and tectonic environment of basic and intermediate volcanic rocks", Earth and Planetary Science Letters, 36(1977), 121-132. [DOI:10.1016/0012-821X(77)90193-5]
  60. [29] Pearce J. A., Gorman B.E., Birkett T.C., "The reiationship between major element geochemistry and tectonic environment of basic and intermediate volcanic rocks", Earth and Planetary Science Letters, 36(1977), 121-132. [DOI:10.1016/0012-821X(77)90193-5]
  61. [30] Shervais J.W., "Ti-V plots and the petrogenesis of modern and ophiolite lavas", Earth and Planetary Science Letters, 57(1982), 101-108. [DOI:10.1016/0012-821X(82)90120-0]
  62. [30] Shervais J.W., "Ti-V plots and the petrogenesis of modern and ophiolite lavas", Earth and Planetary Science Letters, 57(1982), 101-108. [DOI:10.1016/0012-821X(82)90120-0]
  63. [31] Sunders A.D., Tamey J., "Back-arc basines", In: Floyd, PA (ed) Oceanic Basalts Blackie, Glasgow, 18(1991), 219-263. [DOI:10.1007/978-1-4615-3540-9_10]
  64. [31] Sunders A.D., Tamey J., "Back-arc basines", In: Floyd, PA (ed) Oceanic Basalts Blackie, Glasgow, 18(1991), 219-263. [DOI:10.1007/978-1-4615-3540-9_10]
  65. [32] Boynton W.V., "Geochemistry of rare earth elements: meteorite studies. In: P. Henderson (Editor), Rare Earth Element Geochemistry", Elsevier, Amsterdam, (1984), 63-114. [DOI:10.1016/B978-0-444-42148-7.50008-3]
  66. [32] Boynton W.V., "Geochemistry of rare earth elements: meteorite studies. In: P. Henderson (Editor), Rare Earth Element Geochemistry", Elsevier, Amsterdam, (1984), 63-114. [DOI:10.1016/B978-0-444-42148-7.50008-3]
  67. [33] Sun S.S., McDonough W.F., "Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implicatications for mantle composition and processes In: Saunders A.D. and Norry M.J. (eds.), Magmatism in ocean basins", Geological Society of London Special Publications, 42(1989), 313-345. [DOI:10.1144/GSL.SP.1989.042.01.19]
  68. [33] Sun S.S., McDonough W.F., "Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implicatications for mantle composition and processes In: Saunders A.D. and Norry M.J. (eds.), Magmatism in ocean basins", Geological Society of London Special Publications, 42(1989), 313-345. [DOI:10.1144/GSL.SP.1989.042.01.19]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 446
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 313