سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه دامغان

مختومی, عبدالحلیم, شفیعی بافتی, بهنام, لطفی اوریمی, رحیم. (1399). ویژگی‌های اُپتیکی و شیمی کانی فلوئوریت‌های رنگین از معادن استان مازندران و علل رنگ‌بندی آنها. مجله زمین شیمی ایران, 28(1), 111-124. doi: 10.29252/ijcm.28.1.111
عبدالحلیم مختومی; بهنام شفیعی بافتی; رحیم لطفی اوریمی. "ویژگی‌های اُپتیکی و شیمی کانی فلوئوریت‌های رنگین از معادن استان مازندران و علل رنگ‌بندی آنها". مجله زمین شیمی ایران, 28, 1, 1399, 111-124. doi: 10.29252/ijcm.28.1.111
مختومی, عبدالحلیم, شفیعی بافتی, بهنام, لطفی اوریمی, رحیم. (1399). 'ویژگی‌های اُپتیکی و شیمی کانی فلوئوریت‌های رنگین از معادن استان مازندران و علل رنگ‌بندی آنها', مجله زمین شیمی ایران, 28(1), pp. 111-124. doi: 10.29252/ijcm.28.1.111
مختومی, عبدالحلیم, شفیعی بافتی, بهنام, لطفی اوریمی, رحیم. ویژگی‌های اُپتیکی و شیمی کانی فلوئوریت‌های رنگین از معادن استان مازندران و علل رنگ‌بندی آنها. مجله زمین شیمی ایران, 1399; 28(1): 111-124. doi: 10.29252/ijcm.28.1.111

ویژگی‌های اُپتیکی و شیمی کانی فلوئوریت‌های رنگین از معادن استان مازندران و علل رنگ‌بندی آنها

مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران
مقاله 8، دوره 28، شماره 1 - شماره پیاپی 77، فروردین 1399، صفحه 111-124    اصل مقاله (2.26 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/ijcm.28.1.111
نویسندگان
عبدالحلیم مختومی؛ بهنام شفیعی بافتی* ؛ رحیم لطفی اوریمی
دانشگاه گلستان
چکیده
 فلوئوریت­های رنگین و بی­رنگ از معادن استان مازندران به منظور دستیابی به علل رنگ­بندی آنها به روش­های طیف­سنجی، پرتودهی گاما، گرما­دهی و تجزیه شیمیایی بررسی شدند. همه فلوئوریت­ها در ناحیه فرابنفش جذب نشان دادند اما در بخش مرئی، فلوئوریت بنفش پررنگ در 560 نانومتر و فلوئوریت قهوه­ای پررنگ حدود 433 نانومتر دارای نوار جذبی پهن بودند و انواع بی­رنگ و سفید نوار جذبی نداشتند. پرتودهی فلوئوریت بی­رنگ اولیه با پرتوی گاما افزون بر رنگین نمودن آنها، موجب ایجاد نوار جذبی در طیف مرئی شد. گرما­دهی فلوئوریت­های بنفش پررنگ موجب کاهش رنگ به صورتی کم­رنگ و فلوئوریت بنفش کم­رنگ به بی­رنگ گردید. از نظر شیمیایی، فلوئوریت قهوه‌ای پررنگ و بنفش پررنگ از بیشترین مقدار (1) مجموع غلظت عناصر خاکی نادر (حدود ppm20REEs=Σ)، Y (ppm9 برای  فلوئوریت قهوه‌ای و ppm 5/3 برای فلوئوریت بنفش) و (2) مجموع غلظت عناصر رادیواکتیو U و Th (ppm 8/2 برای فلوئوریت قهوه‌ای و ppm 9/7 برای فلوئوریت بنفش) برخوردار بودند. برپایه این پژوهش، ناراستی­های شبکه­ای در ساختار فلوئوریت ناشی از واپاشی پرتوزاد اورانیوم و توریوم که مراکز رنگ را در شبکه بلوری فلوئوریت سبب می­شوند به عنوان مهمترین عامل ایجاد رنگ در فلوئوریت­های مورد بررسی معرفی شدند که با آزمایش­های پرتودهی گاما و گرمادهی تأیید شد.    
کلیدواژه‌ها
فلوئوریت؛ رنگ‌بندی؛ طیف جذبی؛ شیمی کانی
مراجع
  1. [1] Przibraum K., "Color bands in fluorspar", Nature, 172 (1938) 860-861. [DOI:10.1038/172860b0]
  2. [1] Przibraum K., "Color bands in fluorspar", Nature, 172 (1938) 860-861. [DOI:10.1038/172860b0]
  3. [2] Allen D., "Variations in chemical and physical properties of fluorites", American mineralogist, 37 (1952) 910-930.
  4. [2] Allen D., "Variations in chemical and physical properties of fluorites", American mineralogist, 37 (1952) 910-930.
  5. [3] Mackenzie K.J.D., Green J.M., "The Cause of coloration in Derbyshire Blue John banded fluorite and other blue banded fluorites", Mineralogical magazine, 38 (1971) 470-459 [DOI:10.1180/minmag.1971.038.296.08]
  6. [3] Mackenzie K.J.D., Green J.M., "The Cause of coloration in Derbyshire Blue John banded fluorite and other blue banded fluorites", Mineralogical magazine, 38 (1971) 470-459 [DOI:10.1180/minmag.1971.038.296.08]
  7. [4] Birsoy R., "Coloration of fluorites and problems related to their origin. New Mexico Institute of Mining and Technology", Socorro, New Mexico (1978).
  8. [4] Birsoy R., "Coloration of fluorites and problems related to their origin. New Mexico Institute of Mining and Technology", Socorro, New Mexico (1978).
  9. [5] Sills J., Hausfeld S., Claub W., Pahl U., Lindner R., Reichling M., "Impurities in synthetic fluorite for deep ultraviolet optical applications", Journal of Applied Physics, 106(2009) 1091-1098 [DOI:10.1063/1.3224879]
  10. [5] Sills J., Hausfeld S., Claub W., Pahl U., Lindner R., Reichling M., "Impurities in synthetic fluorite for deep ultraviolet optical applications", Journal of Applied Physics, 106(2009) 1091-1098 [DOI:10.1063/1.3224879]
  11. [6] Dill H.G.M., Webber B., "Variation of color, structure and morphology of fluorite and the origin of hydrothermal F-Ba deposits at Nabburge-Wolsendorf, SE Germany", Neues Jahrbuch für Mineralogie 187 (2010) 113-132 [DOI:10.1127/0077-7757/2010/0169]
  12. [6] Dill H.G.M., Webber B., "Variation of color, structure and morphology of fluorite and the origin of hydrothermal F-Ba deposits at Nabburge-Wolsendorf, SE Germany", Neues Jahrbuch für Mineralogie 187 (2010) 113-132 [DOI:10.1127/0077-7757/2010/0169]
  13. [7] Nassau K., "The origins of color in minerals", American Mineralogist, 63 (1978) 219-229.
  14. [7] Nassau K., "The origins of color in minerals", American Mineralogist, 63 (1978) 219-229.
  15. [8] Kittle C., "Introduction to solid state physics. 8th Edition", Jun Wily & Sons, Hand Book in solid state physics (2005).
  16. [8] Kittle C., "Introduction to solid state physics. 8th Edition", Jun Wily & Sons, Hand Book in solid state physics (2005).
  17. [9] Allen M.B., Ghassemi M.R., Shahrabi M., Qorashi M., "Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range", northern Iran. Journal of Structural Geology 25 (2003) 659-672. [DOI:10.1016/S0191-8141(02)00064-0]
  18. [9] Allen M.B., Ghassemi M.R., Shahrabi M., Qorashi M., "Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range", northern Iran. Journal of Structural Geology 25 (2003) 659-672. [DOI:10.1016/S0191-8141(02)00064-0]
  19. [10] Zanchi et al. Zanchi A., Zanchetta S., Garzanti E., Balini M., Berra F., Mattei M., Muttoni G., "The Eo-Cimmerian (Late? Triassic) orogeny in North Iran. In South Caspian to Central Iran Basins (eds M.F. Brunet, M. Wilmsen, & J.W. Granath)", pp. 31-55. Geological Society of London, Special Publications no. 312 (2009). [DOI:10.1144/SP312.3]
  20. [10] Zanchi et al. Zanchi A., Zanchetta S., Garzanti E., Balini M., Berra F., Mattei M., Muttoni G., "The Eo-Cimmerian (Late? Triassic) orogeny in North Iran. In South Caspian to Central Iran Basins (eds M.F. Brunet, M. Wilmsen, & J.W. Granath)", pp. 31-55. Geological Society of London, Special Publications no. 312 (2009). [DOI:10.1144/SP312.3]
  21. [11] Alipour S., Abedini A., Talaie B., "Geochemical characteristics of the Qahr-Abad fluorite deposit, southeast of Saqqez", western Iran. Arabian Journal of Geosciences, 8 (2015) 7309-7320. [DOI:10.1007/s12517-014-1747-6]
  22. [11] Alipour S., Abedini A., Talaie B., "Geochemical characteristics of the Qahr-Abad fluorite deposit, southeast of Saqqez", western Iran. Arabian Journal of Geosciences, 8 (2015) 7309-7320. [DOI:10.1007/s12517-014-1747-6]
  23. [12] Rossman G.R., Fritsch E., "An update on color in gems part1", Intruduction and colors caused by dispersed metal ions, 23 (1987) 126-139. [DOI:10.5741/GEMS.23.3.126]
  24. [12] Rossman G.R., Fritsch E., "An update on color in gems part1", Intruduction and colors caused by dispersed metal ions, 23 (1987) 126-139. [DOI:10.5741/GEMS.23.3.126]
  25. [13] Gorlich P., "The color center absorption of X-ray colored alkaline earth fluoride crystals", Solid State Physics, 25: 93-103. [DOI:10.1002/pssb.19680250107]
  26. [13] Gorlich P., "The color center absorption of X-ray colored alkaline earth fluoride crystals", Solid State Physics, 25: 93-103. [DOI:10.1002/pssb.19680250107]
  27. [14] Nassau K., "The origin of color in gems and minerals", Gems & Gemology, 15 (1975) 4-43.
  28. [14] Nassau K., "The origin of color in gems and minerals", Gems & Gemology, 15 (1975) 4-43.
  29. [15] Trinkler M., Monecke T., Thomas R., "Constrains on the genesis of yellow fluorite in hydrothermal barite-fluorite veins of the erzebirge, eastern Germany: evidence from optical absorbtion spectroscopy REEs data, and fluid-inclusion investigations", The Canadian Mineralogist, 43 (2005) 883-898. [DOI:10.2113/gscanmin.43.3.883]
  30. [15] Trinkler M., Monecke T., Thomas R., "Constrains on the genesis of yellow fluorite in hydrothermal barite-fluorite veins of the erzebirge, eastern Germany: evidence from optical absorbtion spectroscopy REEs data, and fluid-inclusion investigations", The Canadian Mineralogist, 43 (2005) 883-898. [DOI:10.2113/gscanmin.43.3.883]
  31. [16] Mehraban Z., Shafiei B., Shamanian G.H., "REEs geochemistry in fluorite deposits of Elika Formation (East of Mazandaran Province)", Journal of Economic Geology, 8: 201-221 (in Persian with English abstract) (2016).
  32. [16] Mehraban Z., Shafiei B., Shamanian G.H., "REEs geochemistry in fluorite deposits of Elika Formation (East of Mazandaran Province)", Journal of Economic Geology, 8: 201-221 (in Persian with English abstract) (2016).
  33. [17] Bill H., Calas G., "Color centers, associated Rare Earth Ions and origin of Coloration in natural fluorites", Physics and Chemistry of Minerals, 3 (1978) 117-131. [DOI:10.1007/BF00308116]
  34. [17] Bill H., Calas G., "Color centers, associated Rare Earth Ions and origin of Coloration in natural fluorites", Physics and Chemistry of Minerals, 3 (1978) 117-131. [DOI:10.1007/BF00308116]
  35. [18] Tarashchan A.N., Waychunas G., "Interpretation of luminescence spectra in terms of band theory and crystal field theory.Sensitization and quenching photo luminescence, radio luminescence, and chathodo luminescence", In: Advanced mineralogy 2, Berlin, springer Verlag, (1995) 124-35.
  36. [18] Tarashchan A.N., Waychunas G., "Interpretation of luminescence spectra in terms of band theory and crystal field theory.Sensitization and quenching photo luminescence, radio luminescence, and chathodo luminescence", In: Advanced mineralogy 2, Berlin, springer Verlag, (1995) 124-35.
  37. [19] Zabihitabar Sh., Shafiei B., "Mineralogy and mode occurrence of sulfides, sulfates and carbonates at fluorite mines in East of Mazandaran province", Journal of Geology of Iran, 33 (2015) 62-78 (in Persian with English abstract).
  38. [19] Zabihitabar Sh., Shafiei B., "Mineralogy and mode occurrence of sulfides, sulfates and carbonates at fluorite mines in East of Mazandaran province", Journal of Geology of Iran, 33 (2015) 62-78 (in Persian with English abstract).
  39. [20] Nabeiloo F., Shafiei B., Amini A., "Diagenetic and post-diagenetic fabrics in Kamarposht fluorite mine (east of Mazandaran province): Explaining and genetic interpretation", Journal of Economic Geology, 9 (2017) 483 - 507 (in Persian with English abstract).
  40. [20] Nabeiloo F., Shafiei B., Amini A., "Diagenetic and post-diagenetic fabrics in Kamarposht fluorite mine (east of Mazandaran province): Explaining and genetic interpretation", Journal of Economic Geology, 9 (2017) 483 - 507 (in Persian with English abstract).
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 416
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 299