سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه دامغان

فتح اله‌پور, لیلی, عابدینی, علی, تاج الدین, حسینعلی. (1401). بررسی کانی‌سازی و میانبارهای سیال ذخیره مس لپه‌زنک، پهنه البرز مرکزی، ایران. مجله زمین شیمی ایران, 30(2), 253-266. doi: 10.52547/ijcm.30.2.253
لیلی فتح اله‌پور; علی عابدینی; حسینعلی تاج الدین. "بررسی کانی‌سازی و میانبارهای سیال ذخیره مس لپه‌زنک، پهنه البرز مرکزی، ایران". مجله زمین شیمی ایران, 30, 2, 1401, 253-266. doi: 10.52547/ijcm.30.2.253
فتح اله‌پور, لیلی, عابدینی, علی, تاج الدین, حسینعلی. (1401). 'بررسی کانی‌سازی و میانبارهای سیال ذخیره مس لپه‌زنک، پهنه البرز مرکزی، ایران', مجله زمین شیمی ایران, 30(2), pp. 253-266. doi: 10.52547/ijcm.30.2.253
فتح اله‌پور, لیلی, عابدینی, علی, تاج الدین, حسینعلی. بررسی کانی‌سازی و میانبارهای سیال ذخیره مس لپه‌زنک، پهنه البرز مرکزی، ایران. مجله زمین شیمی ایران, 1401; 30(2): 253-266. doi: 10.52547/ijcm.30.2.253

بررسی کانی‌سازی و میانبارهای سیال ذخیره مس لپه‌زنک، پهنه البرز مرکزی، ایران

مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران
مقاله 5، دوره 30، شماره 2 - شماره پیاپی 86، تیر 1401، صفحه 253-266    اصل مقاله (5.09 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.52547/ijcm.30.2.253
نویسندگان
لیلی فتح اله‌پور1؛ علی عابدینی* 1؛ حسینعلی تاج الدین2
1دانشگاه ارومیه
2دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
ذخیره مس لپه­زنک، در 15 کیلومتری شرق تهران و بخش جنوبی پهنه البرز مرکزی واقع است. واحدهای سنگی رخنمون یافته در گستره این ذخیره شامل یک توالی از سنگ­های آتشفشانی و آذرآواری (بازالت، آندزیت، تراکی­آندزیت و توف­ داسیتی و شیشه­ای) مربوط به سازند فجن به سن پالئوسن­- ائوسن پیشین هستند که با توده­های آذرین نیمه عمیق با ترکیب میکرومونزودیوریت- گابرو قطع شده­اند. کانی­سازی مس در این ذخیره، به صورت رگه-رگچه­های کوارتزی (کربنات و باریت) همراه با دگرسانی­های سیلیسی، آرژیلیک، کربناتی و پروپیلیتیک در سنگ­های آندزیت – تراکی­آندزیت رخ داده است. ساخت­ها و بافت­های رگچه­ای و برشی در کانسنگ­ مس­­دار این ذخیره بسیار رایج هستند. کانی­شناسی کانسنگ ساده و شامل کانی­های اولیه پیریت، کالکوپیریت، مگنتیت، هماتیت و روتیل است که با کانی­های ثانویه چون دیژنیت، کوولیت، مالاکیت و ترکیب­های هیدروکسیدی آهن همراهی می­شوند. بررسی میانبارهای سیال برای کانی­های کوارتز و باریت­ موجود در کانسنگ­ مس­دار و رگه­های باریت نشان می­دهد که بیشتر میانبارهای اولیه از نوع دو فازی غنی از مایع (L+V) هستند. بر پایه بررسی­های ریزدماسنجی، دمای همگن شدگی میانبارهای اولیه در کوارتز و باریت به ترتیب 100 تا 198 و 110 تا 207 درجه سانتی­گراد است. شوری در میانبارهای اولیه این دو کانی به­ ترتیب گستره تغییراتی از 88/0 تا 55/8 و 96/4 تا 86/7 درصد وزنی معادل نمک طعام را نشان می­دهد. بر اساس نتایج ریزدماسنجی میانبارهای سیال، سردشدن و رقیق­شدگی سیال­های گرمابی با آب­های جوی دلایل اصلی نهشت کانی­ها در ذخیره مورد بررسی هستند. نتایج بررسی­های زمین­شناسی، کانی­شناسی، دگرسانی و بررسی میانبارهای سیال نشان می­دهند که ذخیره لپه­زنک بیشترین شباهت را به کانسارهای نوع فراگرمایی سولفیدشدگی پایین - متوسط دارد.
کلیدواژه‌ها
لپه‌زنک؛ ذخیره مس؛ فراگرمایی؛ میانبارهای سیال؛ پهنه البرز مرکزی
مراجع
  1. [1] Aghanabati A., "Geology of Iran", Publications of Geological survey of Iran (2006) 1-485.
  2. [1] Aghanabati A., "Geology of Iran", Publications of Geological survey of Iran (2006) 1-485.
  3. [2] Valizadeh M. V., "Geological investigations of Main intrusions of the Central Alborz", Internal Reports, Geological survey of Iran (2007).
  4. [2] Valizadeh M. V., "Geological investigations of Main intrusions of the Central Alborz", Internal Reports, Geological survey of Iran (2007).
  5. [3] Gorbani M., "Introduction to the Economic Geology of Iran", (2002) 1-655.
  6. [3] Gorbani M., "Introduction to the Economic Geology of Iran", (2002) 1-655.
  7. [4] Khoie N., "Copper Deposits in Iran", (1999) 1-418.
  8. [4] Khoie N., "Copper Deposits in Iran", (1999) 1-418.
  9. [5] Consulting Engineers of the Tehran Padir., "Exploration end report of the Cheraghi copper", (2017) 1-211.
  10. [5] Consulting Engineers of the Tehran Padir., "Exploration end report of the Cheraghi copper", (2017) 1-211.
  11. [6] Vahdati Daneshmand S., "Geology map of East of Tehran with a scale of 1: 100,000", Geological survey of Iran (1997).
  12. [6] Vahdati Daneshmand S., "Geology map of East of Tehran with a scale of 1: 100,000", Geological survey of Iran (1997).
  13. [7] Haghipour H., Vahdati S., "Geology map of Tehran with a scale of 1: 250,000", Geological survey of Iran (1986).
  14. [7] Haghipour H., Vahdati S., "Geology map of Tehran with a scale of 1: 250,000", Geological survey of Iran (1986).
  15. [8] Consulting Engineers of the Kan., "Report of geology map of Lapeh-Zanak with a scale of 1:10000" (2015).
  16. [8] Consulting Engineers of the Kan., "Report of geology map of Lapeh-Zanak with a scale of 1:10000" (2015).
  17. [9] Bodnar R. J., "Revised equation and table for determining the freezing point depression of H2O-NaCl solution", Geochimica et Cosmochimica Acta 57 (1993) 683-684. [DOI:10.1016/0016-7037(93)90378-A]
  18. [9] Bodnar R. J., "Revised equation and table for determining the freezing point depression of H2O-NaCl solution", Geochimica et Cosmochimica Acta 57 (1993) 683-684. [DOI:10.1016/0016-7037(93)90378-A]
  19. [10] Whitney D. L., Evans B. W., "Abbreviations for names of rock-forming mineral", American Mineralogist 95 (2010) 185-187. [DOI:10.2138/am.2010.3371]
  20. [10] Whitney D. L., Evans B. W., "Abbreviations for names of rock-forming mineral", American Mineralogist 95 (2010) 185-187. [DOI:10.2138/am.2010.3371]
  21. [11] Roedder E., "Fluid inclusions", Reviews in Mineralogy 12 (1984) 1-644 [DOI:10.2465/minerj.12.1]
  22. [11] Roedder E., "Fluid inclusions", Reviews in Mineralogy 12 (1984) 1-644 [DOI:10.2465/minerj.12.1]
  23. [12] Goldstein R. H., Reynolds T. J., "Systematics of fluid inclusions in diagenetic minerals", SEPM Short Course Notes 31 (1994) 1-199. [DOI:10.2110/scn.94.31.0001]
  24. [12] Goldstein R. H., Reynolds T. J., "Systematics of fluid inclusions in diagenetic minerals", SEPM Short Course Notes 31 (1994) 1-199. [DOI:10.2110/scn.94.31.0001]
  25. [13] Kerkhof A. M. V. D., Hein U. F., "Fluid inclusion petrography", Lithos 55 (2001) 27-47. [DOI:10.1016/S0024-4937(00)00037-2]
  26. [13] Kerkhof A. M. V. D., Hein U. F., "Fluid inclusion petrography", Lithos 55 (2001) 27-47. [DOI:10.1016/S0024-4937(00)00037-2]
  27. [14] Shepherd T. J., Rankin A. H., Alderton D. M. H., "Practical Guide to Fluid Inclusion Studies", Glasgow and London (1985) 1-239.
  28. [14] Shepherd T. J., Rankin A. H., Alderton D. M. H., "Practical Guide to Fluid Inclusion Studies", Glasgow and London (1985) 1-239.
  29. [15] Davis D. W., Lowenstein T. K, Spencer R. J., "Melting behavior of fluid inclusions in laboratory-grown halite crystals in the systems NaCl-H2O, NaCl-KCl-H2O, NaCl-MgCl2-H2O, and NaCl-CaCl2-H2O", Geochimica et Cosmochimica Acta 54 (1990) 591-601. [DOI:10.1016/0016-7037(90)90355-O]
  30. [15] Davis D. W., Lowenstein T. K, Spencer R. J., "Melting behavior of fluid inclusions in laboratory-grown halite crystals in the systems NaCl-H2O, NaCl-KCl-H2O, NaCl-MgCl2-H2O, and NaCl-CaCl2-H2O", Geochimica et Cosmochimica Acta 54 (1990) 591-601. [DOI:10.1016/0016-7037(90)90355-O]
  31. [16] Crawford M., "Fluid inclusions: Applications to petrology", Mineral Association of Canada publications, Short Course 6 (1981) 1-304.
  32. [16] Crawford M., "Fluid inclusions: Applications to petrology", Mineral Association of Canada publications, Short Course 6 (1981) 1-304.
  33. [17] Moncada D., Mutchler S., Niebto A., Reynolds T. J., Rimstidt J. D., Bodnar R. J., "Mineral textures and fluid inclusio petrography of the epithermal Ag-Au deposits", Journal of Geochemical Exploration 114 (2012) 20-35. [DOI:10.1016/j.gexplo.2011.12.001]
  34. [17] Moncada D., Mutchler S., Niebto A., Reynolds T. J., Rimstidt J. D., Bodnar R. J., "Mineral textures and fluid inclusio petrography of the epithermal Ag-Au deposits", Journal of Geochemical Exploration 114 (2012) 20-35. [DOI:10.1016/j.gexplo.2011.12.001]
  35. [18] Wilkinson J. J., "Fluid inclusions in hydrothermal ore deposits", Lithos 55 (2001) 229-272. [DOI:10.1016/S0024-4937(00)00047-5]
  36. [18] Wilkinson J. J., "Fluid inclusions in hydrothermal ore deposits", Lithos 55 (2001) 229-272. [DOI:10.1016/S0024-4937(00)00047-5]
  37. [19] Bakker R. J., "Package fluids 1. Computer programs for analysis of fluid inclusion data and for modeling bulk fluid properties", Chemical Geology 194 (2003) 3-23. [DOI:10.1016/S0009-2541(02)00268-1]
  38. [19] Bakker R. J., "Package fluids 1. Computer programs for analysis of fluid inclusion data and for modeling bulk fluid properties", Chemical Geology 194 (2003) 3-23. [DOI:10.1016/S0009-2541(02)00268-1]
  39. [20] Mehvari R., Shamsipour R., Bagheri H., Noghreyan M., Mackizadeh M. A., "Mineralogical and fluid inclusion studies in the Kalchueh copper-gold deposit, East of Isfahan", Iranian Journal of Economic Geology 2 (2010) 47-55.
  40. [20] Mehvari R., Shamsipour R., Bagheri H., Noghreyan M., Mackizadeh M. A., "Mineralogical and fluid inclusion studies in the Kalchueh copper-gold deposit, East of Isfahan", Iranian Journal of Economic Geology 2 (2010) 47-55.
  41. [21] Seward T. M., "The hydrothermal geochemistry of gold", In: Foster, R. P. (ed.), Gold Metallogeny and Exploration, Blakie and Sons Ltd (1991) 1-432. [DOI:10.1007/978-1-4613-0497-5_2]
  42. [21] Seward T. M., "The hydrothermal geochemistry of gold", In: Foster, R. P. (ed.), Gold Metallogeny and Exploration, Blakie and Sons Ltd (1991) 1-432. [DOI:10.1007/978-1-4613-0497-5_2]
  43. [22] John D. A., Vikre P. G., Du Bray E. A., Blakely R. J., Fey D. L., Rockwell B. W., Mauk J. L., Anderson E. D., Graybeal F. T., "Descriptive Models for Epithermal Gold-Silver Deposits", Scientific Investigations Report (2018) 1-264. [DOI:10.3133/sir20105070Q]
  44. [22] John D. A., Vikre P. G., Du Bray E. A., Blakely R. J., Fey D. L., Rockwell B. W., Mauk J. L., Anderson E. D., Graybeal F. T., "Descriptive Models for Epithermal Gold-Silver Deposits", Scientific Investigations Report (2018) 1-264. [DOI:10.3133/sir20105070Q]
  45. [23] Simmons S. F., White N.C., John D. A., "Geological characteristics of epithermal precious and base metal deposits". In: Hedenquist, J. W., Thompson J. F. H., Goldfarband R. J., Richard J. P., (Editors), Economic Geology, 100th Anniversary Volume: 1905-2005., Society of Economic Geologists, Littleton, Colorado (2005) 485-522. [DOI:10.5382/AV100.16]
  46. [23] Simmons S. F., White N.C., John D. A., "Geological characteristics of epithermal precious and base metal deposits". In: Hedenquist, J. W., Thompson J. F. H., Goldfarband R. J., Richard J. P., (Editors), Economic Geology, 100th Anniversary Volume: 1905-2005., Society of Economic Geologists, Littleton, Colorado (2005) 485-522. [DOI:10.5382/AV100.16]
  47. [24] Hedenquist J. W., Arribas, A., "Epithermal ore deposits: First-order features relevant to exploration and assessment", 14th Conference of Mineral Resources to Discovery, The Society for Geology Applied to Mineral Deposits Biennial Meeting, Quebec, Canada (2017).
  48. [24] Hedenquist J. W., Arribas, A., "Epithermal ore deposits: First-order features relevant to exploration and assessment", 14th Conference of Mineral Resources to Discovery, The Society for Geology Applied to Mineral Deposits Biennial Meeting, Quebec, Canada (2017).
  49. [25] Rowland J. V., Simmons S. F, "Hydrologic, magmatic, and tectonic controls on hydrothermal flw, Taupovolcanic zone, New Zealand-Implications for the formation of epithermal vein deposits", Economic Geology 107 (2012) 427-457. [DOI:10.2113/econgeo.107.3.427]
  50. [25] Rowland J. V., Simmons S. F, "Hydrologic, magmatic, and tectonic controls on hydrothermal flw, Taupovolcanic zone, New Zealand-Implications for the formation of epithermal vein deposits", Economic Geology 107 (2012) 427-457. [DOI:10.2113/econgeo.107.3.427]
  51. [26] Ebert S. W., Rye R. O, "Secondary precious metal enrichment by steam-heated fliuds in the Crofoot-Lewis hot spring gold-silver deposit and relation to paleo climate", Economic Geology 92 (1997) 578-600. [DOI:10.2113/gsecongeo.92.5.578]
  52. [26] Ebert S. W., Rye R. O, "Secondary precious metal enrichment by steam-heated fliuds in the Crofoot-Lewis hot spring gold-silver deposit and relation to paleo climate", Economic Geology 92 (1997) 578-600. [DOI:10.2113/gsecongeo.92.5.578]
  53. [27] Guilbert J., Park F., "The Geology of Ore Deposits", Freeman, New York (1997) 530-537.
  54. [27] Guilbert J., Park F., "The Geology of Ore Deposits", Freeman, New York (1997) 530-537.
  55. [28] Smith D. M., Albinson T., Sawkins F. J., "Geologic and fluid inclusion studies of the Tayoltita silver-gold vein deposit, Durango, Mexico", Economic Geology 77 (1982) 1120-1145. [DOI:10.2113/gsecongeo.77.5.1120]
  56. [28] Smith D. M., Albinson T., Sawkins F. J., "Geologic and fluid inclusion studies of the Tayoltita silver-gold vein deposit, Durango, Mexico", Economic Geology 77 (1982) 1120-1145. [DOI:10.2113/gsecongeo.77.5.1120]
  57. [29] Mango H., Arehart G., Oreskes N., Zantop H., "Origin of epithermal Ag-Au-Cu-Pb-Zn mineralization in Guanajuato, Mexico", Mineralium Deposita 49 (2014) 119-143. [DOI:10.1007/s00126-013-0478-z]
  58. [29] Mango H., Arehart G., Oreskes N., Zantop H., "Origin of epithermal Ag-Au-Cu-Pb-Zn mineralization in Guanajuato, Mexico", Mineralium Deposita 49 (2014) 119-143. [DOI:10.1007/s00126-013-0478-z]
  59. [30] Hedenquist J. W., Arribas A. R., Gonzalez-Urien E., "Exploration for epithermal gold deposits in Hagemann," S. G., and Brown, P. E., eds., Gold in: Society of Economic Geologists, Reviews in Economic Geology 13 (2000) 245-277. [DOI:10.5382/Rev.13.07]
  60. [30] Hedenquist J. W., Arribas A. R., Gonzalez-Urien E., "Exploration for epithermal gold deposits in Hagemann," S. G., and Brown, P. E., eds., Gold in: Society of Economic Geologists, Reviews in Economic Geology 13 (2000) 245-277. [DOI:10.5382/Rev.13.07]
  61. [31] Mehrabi B., Ghasemi Siani M., "Mineralogy and economic geology of Cheshmeh Hafez polymetal deposit, Semnan Province, Iran", Iranian Journal of Economic Geology 2 (2010) 1-20.
  62. [31] Mehrabi B., Ghasemi Siani M., "Mineralogy and economic geology of Cheshmeh Hafez polymetal deposit, Semnan Province, Iran", Iranian Journal of Economic Geology 2 (2010) 1-20.
  63. [32] Yılmaz H., Oyman T., Sönmez F. N., Arehart G. B., Billor Z., "Intermediate sulfidation epithermal gold-base metal deposits in tertiary subaerial volcanic rocks", Ore Geology Reviews 37 (2010) 236-258. [DOI:10.1016/j.oregeorev.2010.04.001]
  64. [32] Yılmaz H., Oyman T., Sönmez F. N., Arehart G. B., Billor Z., "Intermediate sulfidation epithermal gold-base metal deposits in tertiary subaerial volcanic rocks", Ore Geology Reviews 37 (2010) 236-258. [DOI:10.1016/j.oregeorev.2010.04.001]
  65. [33] Simpson M. P., Palinkas S. S., Mauk J. L., Bodnar R. J., "Fluid inclusion chemistry of adularia-sericite epithermal Au-Ag deposits of the southern Hauraki Goldfield, New Zealand", Economic Geology 110 (2015) 763-786. [DOI:10.2113/econgeo.110.3.763]
  66. [33] Simpson M. P., Palinkas S. S., Mauk J. L., Bodnar R. J., "Fluid inclusion chemistry of adularia-sericite epithermal Au-Ag deposits of the southern Hauraki Goldfield, New Zealand", Economic Geology 110 (2015) 763-786. [DOI:10.2113/econgeo.110.3.763]
  67. [34] Salehi Tinooni M., Abedini A., Calagari A. A., "Type of mineralization and studies of fluid inclusions of the Bolboli2 copper ore deposit, northeast of Sirjan, SE Iran", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 28 (2020) 329-340 (in Persian). [DOI:10.29252/ijcm.28.2.329]
  68. [34] Salehi Tinooni M., Abedini A., Calagari A. A., "Type of mineralization and studies of fluid inclusions of the Bolboli2 copper ore deposit, northeast of Sirjan, SE Iran", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 28 (2020) 329-340 (in Persian). [DOI:10.29252/ijcm.28.2.329]
  69. [35] Salehi Tinooni M., Abedini A., Calagari A. A., "Investigation of mineralization, REE geochemistry, and fluid inclusions sudies of the Shalang vein-type polymetallic ore deposit, southwest of Kerman", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 27 (2019) 767-780 (in Persian). [DOI:10.29252/ijcm.27.4.767]
  70. [35] Salehi Tinooni M., Abedini A., Calagari A. A., "Investigation of mineralization, REE geochemistry, and fluid inclusions sudies of the Shalang vein-type polymetallic ore deposit, southwest of Kerman", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 27 (2019) 767-780 (in Persian). [DOI:10.29252/ijcm.27.4.767]
  71. [36] Ghorbani Pour Shokouh H., Abedini A., Alipour S., "Study of ore mineralization of polymetallic veins of the Qarah Changal area, northwest of Qazvin", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 27 (2021) 221-236 (in Persian). [DOI:10.52547/ijcm.29.1.221]
  72. [36] Ghorbani Pour Shokouh H., Abedini A., Alipour S., "Study of ore mineralization of polymetallic veins of the Qarah Changal area, northwest of Qazvin", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 27 (2021) 221-236 (in Persian). [DOI:10.52547/ijcm.29.1.221]
  73. [37] Ajalli N., Torkian A., Tale Fazel E., "Intermediate sulfidation epithermal Cu±Au deposit of Rasht Abad (North of Zanjan): Evidence of mineralization, fluid inclusions and C-O stable isotope", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 29 (2021) 207-220 (in Persian). [DOI:10.52547/ijcm.29.1.207]
  74. [37] Ajalli N., Torkian A., Tale Fazel E., "Intermediate sulfidation epithermal Cu±Au deposit of Rasht Abad (North of Zanjan): Evidence of mineralization, fluid inclusions and C-O stable isotope", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 29 (2021) 207-220 (in Persian). [DOI:10.52547/ijcm.29.1.207]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 381
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 285