سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه دامغان

بیابانگرد, حبیب, رحیم زاده, محدثه, پرتابیان, عبدالرضا, احمدی, علی. (1403). ویژگی‌های زمین شیمیایی دایک‌های اسیدی تا حدواسط دربوم‌های گرانیتی و فلیشی جنوب زاهدان، جنوب شرق ایران. مجله زمین شیمی ایران, 32(2), 313-324. doi: 10.61186/ijcm.32.2.313
حبیب بیابانگرد; محدثه رحیم زاده; عبدالرضا پرتابیان; علی احمدی. "ویژگی‌های زمین شیمیایی دایک‌های اسیدی تا حدواسط دربوم‌های گرانیتی و فلیشی جنوب زاهدان، جنوب شرق ایران". مجله زمین شیمی ایران, 32, 2, 1403, 313-324. doi: 10.61186/ijcm.32.2.313
بیابانگرد, حبیب, رحیم زاده, محدثه, پرتابیان, عبدالرضا, احمدی, علی. (1403). 'ویژگی‌های زمین شیمیایی دایک‌های اسیدی تا حدواسط دربوم‌های گرانیتی و فلیشی جنوب زاهدان، جنوب شرق ایران', مجله زمین شیمی ایران, 32(2), pp. 313-324. doi: 10.61186/ijcm.32.2.313
بیابانگرد, حبیب, رحیم زاده, محدثه, پرتابیان, عبدالرضا, احمدی, علی. ویژگی‌های زمین شیمیایی دایک‌های اسیدی تا حدواسط دربوم‌های گرانیتی و فلیشی جنوب زاهدان، جنوب شرق ایران. مجله زمین شیمی ایران, 1403; 32(2): 313-324. doi: 10.61186/ijcm.32.2.313

ویژگی‌های زمین شیمیایی دایک‌های اسیدی تا حدواسط دربوم‌های گرانیتی و فلیشی جنوب زاهدان، جنوب شرق ایران

مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران
مقاله 9، دوره 32، شماره 2 - شماره پیاپی 94، مرداد 1403، صفحه 313-324    اصل مقاله (1.36 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.61186/ijcm.32.2.313
نویسندگان
حبیب بیابانگرد* ؛ محدثه رحیم زاده؛ عبدالرضا پرتابیان؛ علی احمدی
گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
چکیده
 بوم‌های گرانیتی و فلیشی واقع در جنوب زاهدان، دایک‌های آذرین با ترکیب اسیدی تا حدواسط برونزد دارند که از نظر تقسیم­های زمین­شناسی ایران وابسته به پهنه‌ی زمین­درز سیستان هستند. این دایک‌ها دارای روندهای مختلف به ویژه روند غالب شمال غرب - جنوب شرق با طول چند کیلومتر و پهنای متوسط حدود پنج متر هستند. آنها اغلب چین خورده بوده و با سنگ­های میزبان دارای مرز نمایان هستند و به مقدار کم و متفاوت سنگ­های میزبان به ویژه مجموعه‌های فلیشی ائوسن را هورنفلسی کرده­اند. گستره ترکیب سنگی آنها دیوریتی تا گرانودیوریتی و معادل‌های خروجی این سنگ­هاست و بیشتر از کانی‌های اصلی پلاژیوکلاز، بیوتیت، هورنبلند و مقادیر متفاوتی از کوارتز تشکیل شده‌اند. بافت‌های پورفیری تا ریزدانه­ای شاخص‌ترین بافت‌های موجود در آنها هستند. داده‌های زمین­شیمیایی این دایک‌ها آشکار نمود که آنها ماهیت آهکی قلیایی، آهکی قلیایی پتاسیم بالا دارند و متاآلومین تا پرآلومین هستند. آنها از عناصر Rb,Sr,Ba وZr  غنی شده­اند، در حالی که از عناصر Ni,Co و V تهی شدگی نسبت به مرجع کندریت نشان می­دهند. در نمودارهای بهنجارشده نسبت به کندریت و گوشته‌ی اوّلیه، همه دایک‌‌ها از عناصرخاکی نادر سبک (LREE) نسبت به عناصر خاکی نادر سنگین (HREE) غنی­شدگی نشان می‌دهند. نسبت Eu/Eu* از 99/0 تا 2/1 در آنها تغییر می­کند. نمودارهای زمین­ساختی ماگمایی و سنگ­زایی، وابستگی این دایک‌ها را به پهنه‌های فرورانشی و کششی پس از برخورد نشان می­دهند. آنها دارای خاستگاه آمفیبولیتی و از نظر زمین­شیمیایی و محیط تشکیل شبیه توده‌های گرانیتوئیدی زاهدان هستند. از این رو، به نظر می‌رسد که مانند گرانیت زاهدان، ماگمای تشکیل دهنده‌ی این دایک‌ها نیز ازگوه گوشته‌ای بالای صفحه فرورو اقیانوس نئوتتیس به زیر صفحه ایران مرکزی پس از برخورد یا کمی پس از برخورد بوجودآمده است. 
کلیدواژه‌ها
دایک‌های اسیدی تا حدواسط؛ بوم‌های گرانیتی و فلیشی؛ زمین درز سیستان؛ پس از برخورد
مراجع
  1. [1] Dering G.M., Micklethwaite S., Thiele S.T., Vollgger S.A., Cruden A.R., "Review of drones, photogrammetry and emerging sensor technology for the study of dykes: Best practices and future potential". Journal of Volcanology and Geothermal Research 373 (2019) 148-166. [DOI:10.1016/j.jvolgeores.2019.01.018]
  2. [1] Dering G.M., Micklethwaite S., Thiele S.T., Vollgger S.A., Cruden A.R., "Review of drones, photogrammetry and emerging sensor technology for the study of dykes: Best practices and future potential". Journal of Volcanology and Geothermal Research 373 (2019) 148-166. [DOI:10.1016/j.jvolgeores.2019.01.018]
  3. [2] Clemens J. D., Mawer C. K., "Granitic magma transport by fracture propagation", Tectonophysics, 204 (1992) 339-360. [DOI:10.1016/0040-1951(92)90316-X]
  4. [2] Clemens J. D., Mawer C. K., "Granitic magma transport by fracture propagation", Tectonophysics, 204 (1992) 339-360. [DOI:10.1016/0040-1951(92)90316-X]
  5. [3] Petford N., Cruden, A.R., McCaffrey, K.J.W., Vigneresse, J.L., "Granite magma formation, transport and emplacement in the Earth's crust", Nature, (2000), 408:669-673. [DOI:10.1038/35047000]
  6. [3] Petford N., Cruden, A.R., McCaffrey, K.J.W., Vigneresse, J.L., "Granite magma formation, transport and emplacement in the Earth's crust", Nature, (2000), 408:669-673. [DOI:10.1038/35047000]
  7. [4] Petford N., Kerr R. C., Lister J. R., "Dike transport of granitoid magmas, Granite magma generation, ascent and emplacement within a transpressional Orogen", Journal of the Geological Society of Landan 149 (1993) 487-490. [DOI:10.1144/gsjgs.149.4.0487]
  8. [4] Petford N., Kerr R. C., Lister J. R., "Dike transport of granitoid magmas, Granite magma generation, ascent and emplacement within a transpressional Orogen", Journal of the Geological Society of Landan 149 (1993) 487-490. [DOI:10.1144/gsjgs.149.4.0487]
  9. [5] Petford N., Lister J.R., Kerr R.C., "The ascent of felsic magmas in dykes", Lithos 32 (1994) 161-168. [DOI:10.1016/0024-4937(94)90028-0]
  10. [5] Petford N., Lister J.R., Kerr R.C., "The ascent of felsic magmas in dykes", Lithos 32 (1994) 161-168. [DOI:10.1016/0024-4937(94)90028-0]
  11. [6] Anderson E. M., "The dynamics of faulting and dyke formation with applications to Britain", Oliver and Boyd, London. (1951).
  12. [6] Anderson E. M., "The dynamics of faulting and dyke formation with applications to Britain", Oliver and Boyd, London. (1951).
  13. [7] Rezaei-Kahkhaei M., Corfu F., Sheykhi M., Ghasemi H., Shi Y., "Mineral chemistry and ages of the Eocene Gapdan granitoid pluton and related dykes (Sistan suture zone, eastern Iran): multi-stage emplacement of a zoned pluton during progressive deformation and exhumation", Journal of Asian Earth Sciences 216 (2021)104-813. [DOI:10.1016/j.jseaes.2021.104813]
  14. [7] Rezaei-Kahkhaei M., Corfu F., Sheykhi M., Ghasemi H., Shi Y., "Mineral chemistry and ages of the Eocene Gapdan granitoid pluton and related dykes (Sistan suture zone, eastern Iran): multi-stage emplacement of a zoned pluton during progressive deformation and exhumation", Journal of Asian Earth Sciences 216 (2021)104-813. [DOI:10.1016/j.jseaes.2021.104813]
  15. [8] Rezaei-Kahkhaei M., Corfu F., Galindo C., Rahbar R., Ghasemi H., "Adakite genesis and plate convergent process: Constraints from whole rock and mineral chemistry, Sr, Nd, Pb isotopic compositions and U-Pb ages of the Lakhshak magmatic suite, East Iran",
  16. [8] Rezaei-Kahkhaei M., Corfu F., Galindo C., Rahbar R., Ghasemi H., "Adakite genesis and plate convergent process: Constraints from whole rock and mineral chemistry, Sr, Nd, Pb isotopic compositions and U-Pb ages of the Lakhshak magmatic suite, East Iran",
  17. Lithos 426 (2022)106-806. [DOI:10.1016/j.lithos.2022.106804]
  18. Lithos 426 (2022)106-806. [DOI:10.1016/j.lithos.2022.106804]
  19. [9] Sarhadi N., Rezaei-Kahkhaei M., Shi Y., Erambert M., Ghasemi H., "Thermobarometric and structural constraints on multistage emplacement mechanism of the Garagheh pluton, Sistan Suture Zone (SE Iran) ". Journal of Asian Earth Sciences 250 (2023) 105-624. [DOI:10.1016/j.jseaes.2023.105624]
  20. [9] Sarhadi N., Rezaei-Kahkhaei M., Shi Y., Erambert M., Ghasemi H., "Thermobarometric and structural constraints on multistage emplacement mechanism of the Garagheh pluton, Sistan Suture Zone (SE Iran) ". Journal of Asian Earth Sciences 250 (2023) 105-624. [DOI:10.1016/j.jseaes.2023.105624]
  21. [10] Rashki Z., Ahmadi A., "Petrology and geochemistry of acidic volcanic rocks in Korin-Nosrat Abad region, West of Zahedan, East of Iran(in Persian)", McS. Thesis, University of Sistan and Baluchistan, (2017), 137.
  22. [10] Rashki Z., Ahmadi A., "Petrology and geochemistry of acidic volcanic rocks in Korin-Nosrat Abad region, West of Zahedan, East of Iran(in Persian)", McS. Thesis, University of Sistan and Baluchistan, (2017), 137.
  23. [11] Sarhadi N., Ahmadi A., Firouzkohi Z., Jami M., "Petrology and geochemistry of mesocratic and melanocratic dykes in the Lakhshak granodiorite body, North-west of Zahedan(in Persian)" Journal of Earth Sciences 104 (2016)149- 162.
  24. [11] Sarhadi N., Ahmadi A., Firouzkohi Z., Jami M., "Petrology and geochemistry of mesocratic and melanocratic dykes in the Lakhshak granodiorite body, North-west of Zahedan(in Persian)" Journal of Earth Sciences 104 (2016)149- 162.
  25. [12] Stocklin J., Eftekharan zhad J., Hoshmand zadeh A., "Central Lut reconnaissancc East Geological survey of Iran", 56 (1986) 216.
  26. [12] Stocklin J., Eftekharan zhad J., Hoshmand zadeh A., "Central Lut reconnaissancc East Geological survey of Iran", 56 (1986) 216.
  27. [13] Tirrul R., Bell I.R., Griffis R.J., Camp V.E, "The Sistan suture zone of eastern Iran". Geological Society of America Bulletin 94 (1) (1983) 134-50.

    https://doi.org/10.1130/0016-7606(1983)942.0.CO;2 [DOI:10.1130/0016-7606(1983)942.0.CO;2]
  28. [13] Tirrul R., Bell I.R., Griffis R.J., Camp V.E, "The Sistan suture zone of eastern Iran". Geological Society of America Bulletin 94 (1) (1983) 134-50.

    https://doi.org/10.1130/0016-7606(1983)942.0.CO;2 [DOI:10.1130/0016-7606(1983)942.0.CO;2]
  29. [14] Camp VE., Griffis RJ., "Character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran', Lithos 15 (1982) 221-239. [DOI:10.1016/0024-4937(82)90014-7]
  30. [14] Camp VE., Griffis RJ., "Character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran', Lithos 15 (1982) 221-239. [DOI:10.1016/0024-4937(82)90014-7]
  31. [15] Cox K.G., Bell J.D., Pankhurst R.J., "The Interpretation of Igneous Rock", London George Allen and Unwin, (1979) 450pp. [DOI:10.1007/978-94-017-3373-1]
  32. [15] Cox K.G., Bell J.D., Pankhurst R.J., "The Interpretation of Igneous Rock", London George Allen and Unwin, (1979) 450pp. [DOI:10.1007/978-94-017-3373-1]
  33. [16] Irvin T., Baragar W.R.A., "A guide to the Chemical classification of the common volcanic rocks", Canadian Journal of earth Science Letters 8 (1971) 523-548. [DOI:10.1139/e71-055]
  34. [16] Irvin T., Baragar W.R.A., "A guide to the Chemical classification of the common volcanic rocks", Canadian Journal of earth Science Letters 8 (1971) 523-548. [DOI:10.1139/e71-055]
  35. [17] Hanson G.N., "Rare earth elements in petrogenetic studies of igneous systems", Annual Review of Earth and Planetary Sciences 8 (1980)371-406. [DOI:10.1146/annurev.ea.08.050180.002103]
  36. [17] Hanson G.N., "Rare earth elements in petrogenetic studies of igneous systems", Annual Review of Earth and Planetary Sciences 8 (1980)371-406. [DOI:10.1146/annurev.ea.08.050180.002103]
  37. [18] Rollinson H.R., "Using geochemical data: evaluation, presentation, interpretation', Longman Group, UK. Lst edition. p. 352.Sciences 48 (1993)147-160.
  38. [18] Rollinson H.R., "Using geochemical data: evaluation, presentation, interpretation', Longman Group, UK. Lst edition. p. 352.Sciences 48 (1993)147-160.
  39. [19] Boynton W.V., "Geochemistry of Rare Earth Elements: Meteorite Studies", In: Henderson, P. (ed.), rare Earth Element, Geochemistry Elsevier New York 63 (1984)114. [DOI:10.1016/B978-0-444-42148-7.50008-3]
  40. [19] Boynton W.V., "Geochemistry of Rare Earth Elements: Meteorite Studies", In: Henderson, P. (ed.), rare Earth Element, Geochemistry Elsevier New York 63 (1984)114. [DOI:10.1016/B978-0-444-42148-7.50008-3]
  41. [20] Wilson M., "Igneous petrogenesis a global tectonic approach", Harper Collins Academic Springer (1989), 466 pp. [DOI:10.1007/978-1-4020-6788-4]
  42. [20] Wilson M., "Igneous petrogenesis a global tectonic approach", Harper Collins Academic Springer (1989), 466 pp. [DOI:10.1007/978-1-4020-6788-4]
  43. [21] Pearce J.A., Harris N. W., Tindle A.G., "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks", Journal of Petrology 25 (1983) 956-983. [DOI:10.1093/petrology/25.4.956]
  44. [21] Pearce J.A., Harris N. W., Tindle A.G., "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks", Journal of Petrology 25 (1983) 956-983. [DOI:10.1093/petrology/25.4.956]
  45. [22] Gill J., "Orogenic Andesites and Plate Tectonics", Springer, Berlin (1981) 390 pp. [DOI:10.1007/978-3-642-68012-0]
  46. [22] Gill J., "Orogenic Andesites and Plate Tectonics", Springer, Berlin (1981) 390 pp. [DOI:10.1007/978-3-642-68012-0]
  47. [23] Winter C., "An Introduction to Igneous and Metamorphic Petrology", Prentice Hall (2001) 697.
  48. [23] Winter C., "An Introduction to Igneous and Metamorphic Petrology", Prentice Hall (2001) 697.
  49. [24] Martin H., "Adakitic magmas: modern analogues of Archean granitites", Lithos 4 (1999) 411-429. [DOI:10.1016/S0024-4937(98)00076-0]
  50. [24] Martin H., "Adakitic magmas: modern analogues of Archean granitites", Lithos 4 (1999) 411-429. [DOI:10.1016/S0024-4937(98)00076-0]
  51. [25] Sun S.S., McDonough W.F., "A chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: Implication for mantle composition and processes", In: Saunders, A. D., Norry M. J. (ed.), Magmatism in oceanic basins. Geology Society of London. Special Publication 42 (1989) 313 - 345. [DOI:10.1144/GSL.SP.1989.042.01.19]
  52. [25] Sun S.S., McDonough W.F., "A chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: Implication for mantle composition and processes", In: Saunders, A. D., Norry M. J. (ed.), Magmatism in oceanic basins. Geology Society of London. Special Publication 42 (1989) 313 - 345. [DOI:10.1144/GSL.SP.1989.042.01.19]
  53. [26] Hawkesworth C.J., Gallager K., Hergt J.M., McDermott F., "Destructive plate margin magmatism: Geochemistry and generation", Lithos 33 (1991)169 - 188. [DOI:10.1016/0024-4937(94)90059-0]
  54. [26] Hawkesworth C.J., Gallager K., Hergt J.M., McDermott F., "Destructive plate margin magmatism: Geochemistry and generation", Lithos 33 (1991)169 - 188. [DOI:10.1016/0024-4937(94)90059-0]
  55. [27] Castillo P. R., "An over view of Adakite petrogenesis", Chinese science bulletin (2006) 257- 268. [DOI:10.1007/s11434-006-0257-7]
  56. [27] Castillo P. R., "An over view of Adakite petrogenesis", Chinese science bulletin (2006) 257- 268. [DOI:10.1007/s11434-006-0257-7]
  57. [28] Gust D. A., Arculus R. A., Kersting A. B., "Aspects of magma sources and processes in the Honshu arc", The Canadian Mineralogist 35 (1977) 347-365.
  58. [28] Gust D. A., Arculus R. A., Kersting A. B., "Aspects of magma sources and processes in the Honshu arc", The Canadian Mineralogist 35 (1977) 347-365.
  59. [29] Collins W.J., Beams S.D., White A.J.R., Chappel B.W., "Nature and origin of A-type granites with particular reference to southeastern Australia", Contributions to Mineralogy and petrology 80 (1982) 180-200. [DOI:10.1007/BF00374895]
  60. [29] Collins W.J., Beams S.D., White A.J.R., Chappel B.W., "Nature and origin of A-type granites with particular reference to southeastern Australia", Contributions to Mineralogy and petrology 80 (1982) 180-200. [DOI:10.1007/BF00374895]
  61. [30] Chappell B.W., White A.J.R., "Granitoid Types and Their Distribution in the Lachlan Fold Belt, Southeastern Australia", Geological Society of America Memoirs 159 (1983) 21-34. [DOI:10.1130/MEM159-p21]
  62. [30] Chappell B.W., White A.J.R., "Granitoid Types and Their Distribution in the Lachlan Fold Belt, Southeastern Australia", Geological Society of America Memoirs 159 (1983) 21-34. [DOI:10.1130/MEM159-p21]
  63. [31] Chappell B W, White A J. R., "Two contrasting granite types: 25 years later", Australian Journal of Earth Sciences 48 (2001) 489 - 449. [DOI:10.1046/j.1440-0952.2001.00882.x]
  64. [31] Chappell B W, White A J. R., "Two contrasting granite types: 25 years later", Australian Journal of Earth Sciences 48 (2001) 489 - 449. [DOI:10.1046/j.1440-0952.2001.00882.x]
  65. [32] Chapple B.W., White A.J.R., "I- and S- type granites in Lachlan fold belt', Transactions of the Royal Society of Edinburgh: Earth Sciences 83 (1992) 1-26. [DOI:10.1017/S0263593300007720]
  66. [32] Chapple B.W., White A.J.R., "I- and S- type granites in Lachlan fold belt', Transactions of the Royal Society of Edinburgh: Earth Sciences 83 (1992) 1-26. [DOI:10.1017/S0263593300007720]
  67. [33] Bagas L., Bierlein F.P., Anderson J.A.C., Maas R.,"Collision-related granitic magmatism in the Granites-Tanami Orogen", Western Australia. Precambrian Research 177 (2010) 212-226. [DOI:10.1016/j.precamres.2009.12.002]
  68. [33] Bagas L., Bierlein F.P., Anderson J.A.C., Maas R.,"Collision-related granitic magmatism in the Granites-Tanami Orogen", Western Australia. Precambrian Research 177 (2010) 212-226. [DOI:10.1016/j.precamres.2009.12.002]
  69. [34] Pearce J. A., Harris N. B. W., Thindle A. G. "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitc rock", Journal of Petrology 25 (1984) 956 - 983. [DOI:10.1093/petrology/25.4.956]
  70. [34] Pearce J. A., Harris N. B. W., Thindle A. G. "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitc rock", Journal of Petrology 25 (1984) 956 - 983. [DOI:10.1093/petrology/25.4.956]
  71. [35] Patino A., Douce A.E., 'What do experiment tell us about the relative contributions of crust and mantel to the origin of granitic magma", Geology Society of London, Special publication 168 (1999) 55-73. [DOI:10.1144/GSL.SP.1999.168.01.05]
  72. [35] Patino A., Douce A.E., 'What do experiment tell us about the relative contributions of crust and mantel to the origin of granitic magma", Geology Society of London, Special publication 168 (1999) 55-73. [DOI:10.1144/GSL.SP.1999.168.01.05]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 359
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 277